Aktualności

2016.05.20

RadomKlima pierwszym projektem w polskich miastach

 ,,Adaptacja do zmian klimatycznych przez zrównoważoną gospodarkę wodą w przestrzeni  miejskiej Radomia”. Tak nazywa się innowacyjny projekt RadomKlima, sfinansowany w połowie  przez Komisję Europejską z racji nagrody przyznanej  miastu Radom  w konkursie unijnego   Programu ,,LIFE”.  W projekcie RadomKlima chodzi  o inwestowanie w infrastrukturę miejską,  spowolniającą niszczycielski spływ wody  w czasie powodzi i nadmiernych opadów przez jej gromadzenie  w większych i mniejszych zbiornikach powierzchniowych, by następnie,  już podczyszczoną, użytecznie wykorzystać w okresach letniej suszy. Użytecznie to znaczy zasilać  wodą  magazynowaną w naturalnych zbiornikach koryta  owych rzeczek, potoków i strumieni  w celu utrzymania w  przepływającej nimi wodzie i ich najbliższym otoczeniu  życia biologicznego. Stanie się to  możliwe dzięki wykonaniu  zadań inwestycyjnych ujętych  w  tym projekcie.  Jego realizacja  ma kosztować 24   291 746 zł (5838 tys. euro) i w połowie zostanie sfinansowana  przez Komisję Europejską. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie dołoży   27%  ogólnej kwoty, a pozostałe 23% kosztów sfinansują w przeszło 90% Gmina Radom i Wodociągi Miejskie.. Realizacja  zadań inwestycyjnych ma być sfinalizowana do końca 2020 roku.

Problemy wynikające ze zmian klimatycznych, w tym kwestie ujęte    w Programie ,,LIFE’, a szczególnie tematyka związana z projektem RadomKlima były tematem obrad    konferencji, zorganizowanej  w  ,,Resursie Obywatelskiej" w Radomiu.  Zbiegło się to  w czasie z podpisaniem w Nowym Jorku  przez premier Beatę Szydło postanowień wynegocjowanych podczas grudniowej   konferencji paryskiej członków ONZ. Jej decyzje  mają na celu  hamowanie  wzrostu średniej temperatury globalnej do poniżej2 stopni Celsjuszaw przedziale czasowym do 2020 roku. Jej wzrost powodowany   wysoką emisją gazów cieplarnianych, jest  sprawcą  zmian klimatycznych, skutkujących w Polsce m.in.  nagłymi ulewami lub niespotykanymi dotychczas okresami suszy. Konkurs Komisji Europejskiej pod nazwą LIFE,  w którym Radom został tak  wysoko oceniony,  KE rozstrzygnęła  właśnie przed paryską Konferencją Klimatyczną ONZ

Uczestnicy  konferencji w Radomiu, otwartej  wystąpieniem wiceprezydenta Radomia  Jerzego Zawodnika, dzielili się  już  m.in. popartymi praktyką doświadczeniami lub projektowanymi rozwiązaniami.  W debacie brali aktywny udział profesjonalnie przygotowani przedstawiciele Ministerstwa Środowiska, NFOŚiGW, władz samorządowych  i goście  oraz reprezentanci inwestorów, beneficjentów i ich partnerzy. Dr Wojciech Szymański z Instytutu na rzecz Ekorozwoju omówił temat na przykładzie Warszawy, a  Duńczyk Frank Brodersen – Kopenhagi.

Nas interesował   wątek radomskiego projektu.  Dość szczegółowo rozwinął go mgr inż. Paweł Olszewski, wiceprezes Zarządu  Wodociągów Miejskich  Sp z o.o.  w referacie, wzbogaconym projekcją plansz i zdjęciami, omawiającym  planowane  efekty rzeczowe i ekologiczne  głównych  przedsięwzięć projektu RadomKlima.  Na konferencji prasowej  różne  jego aspekty  rozwinęli  członkowie Komitetu Sterującego  projektem: prof. Maciej Zalewski z Uniwersytetu Łódzkiego , dr Iwona Wagner z tej uczelni,  jego przewodniczący  Leszek Trzeciak prezes Zarządu Wodociągów Miejskich w Radomiu oraz   mgr inż. Stefan Obłąkowski z FPP ENVIRO w Warszawie. Na pytania  dziennikarzy  odpowiadał  też dr Tomas Jurczak z UŁ.

Okazuje się, ze  Radom jest pierwszym  w Polsce i nielicznym w Europie  miastem, którego władze samorządowe, wraz z partnerami urzeczywistniają tego rodzaju zamierzenia.  Stosowne umowy zostały   podpisane przez  inwestorów, beneficjentów i koordynatorów jego realizacji   w listopadzie i w grudniu 2015 roku oraz  w styczniu tego roku.  Prezydent  Radomia Radosław  Witkowski 26 listopada , po  podpisaniu stosownych dokumentów  powiedział: -W planach  mamy m. in. oczyszczenie zalewu na Borkach, przywrócenie naturalnego biegu Mlecznej w miejscu, w którym powstaje Park Kultury oraz budowę zbiornika na Potoku Północnym, na jego odcinku położonym między torami kolejowymi a ulicą Olsztyńską. Chcemy, by  zbiornik ten pełnił   funkcję  retencyjną i rekreacyjną.

Partnerami miasta Radomia w realizacji tego projektu są: Wodociągi Miejskie Sp. z o. o, Uniwersytet Łódzki  oraz warszawska firma - FPP ENVIRO Sp. z o.o..

Oto najważniejsze jego zadania przedstawione podczas debaty w Sali Konferencyjnej ,, Resursy Obywatelskiej”  przez  Pawła Olszewskiego Wiceprezesa Zarządu ,,Wodociągów Miejskich” w Radomiu:

1.Adaptacja  stawów kolmatacyjnych  i jazu kozłowego  przy zbiorniku Borki w celu  zwiększenia zdolności podczyszczającej obu zbiorników kolmatacyjnych. Wykonane będą prace oczyszczające dna zbiorników z osadów, a adaptacja   ukierunkuje przepływ wody sprzyjający jej samooczyszczaniu z zachowaniem i  zagospodarowaniem  jej bioróżnorodności, w tym  roślinności wodnej. Zmodyfikowana konstrukcja jazu kozłowego umożliwi kontrolę dopływu wody z rzeki do zbiornika Borki. Wszystkie prace zwiększą zdolność  zbiorników kolmatacyjnych do redukcji tzw. fali wezbraniowej i przez to - lepsze przejmowanie płynących zanieczyszczeń.

2.Adaptację zbiornika Borki do łagodzenie  ekstremalnych przepływów zawiera w sobie zwiększenie pojemności retencyjnej zbiornika, co ograniczy ryzyko lokalnych podtopień. Planowane kompleksowe roboty budowlane uwzględniają poprawę stanu technicznego zapory i oczyszczenie  z osadów dna zbiornika. Wykonana przepławka, umożliwi migrację ryb  w dół i w górę rzeki Mlecznej.

Oba zadania powiązane technicznie i technologicznie, także  w okresach suszy zapewnią przepływ wody korytem  rzeki Mlecznej.

3. Budowa zbiornika  na Potoku Północnym  o powierzchni  około 2,2  ha, na terenie  między linią kolejową nr8 a ul. Olsztyńską  spełni funkcję retencyjno – zalewową i znacznie zmniejszy ryzyko podtopień, szczególnie w centrum Radomia. Poprzez zastosowanie nowoczesnych systemów  podczyszczających poprawie ulegnie jakość wody.

4. Renaturalizacja i adaptacja odcinka rzeki Mlecznej  tzw. jej   meandryzacja będzie wykonana kilkaset metrów poniżej zalewu Borki,  na  odcinku  o długości około 500 mb . Powstaną tu m.in. wylewiska i zastoiska, przywrócone będą naturalne siedliska wielu gatunków ptaków, np. błotniaka stawowego i derkacza, płazów i bezkręgowców. Na odrębnym odcinku 500 mb koryta Mlecznej zastosuje się rozwiązania innowacyjne i demonstracyjne zwiększające możliwości podczyszczania, bez zmiany przebiegu jej koryta. Powstaną tu piaskowniki, kaskady, bystrotoki i biomaty czyli podłoża sprzyjające rozwojowo mikroorganizmów i roślin. Działania te, polepszające jakość wody i  zapobiegające zanikowi jej  przepływu  w czasie suszy, wesprą ochronę  różnorodności  biologicznej w Mlecznej.

5. Uszczelnienie kolektora AO. Wylotem tego kolektora   są odprowadzane  do Mlecznej wody nie tylko opadowe i roztopowe  (między ulicą Suchą i Krasickiego), lecz  na skutek nieszczelności,  również wypłukiwane z gruntu związki żelaza. Kolektor ten na odcinku 1000 mb będzie uszczelniony. Docelowo, odprowadzenie wód opadowych i roztopowych  do zbiornika Borki nastąpi z wykorzystaniem istniejącej przepompowni i z jednoczesnym zastosowaniem sekwencyjnego systemu sedymentacyjno – biofiltracyjnego mającego na celu zapewnienie wymaganej jakości wody.

6. Poldery zalewowe wzdłuż rzeki Cerekwianki nazywanej też Strumieniem Halinowskim mają posłużyć jako miejsca okresowego ich  zalewania wodami płynącymi przepełnionym   korytem tej rzeki. Wykorzystanie polderów ograniczy wielkość fali  powodziowej i ryzyko występowania lokalnych podtopień. Tereny nadające się na wykonanie polderów znajdują się m.in.  w pobliżu ul. NSZZ ,,Solidarność”, prowadzącą do ronda J. Łaskiego.

Paweł Olszewski dodał, że przewidziana jest budowa na terenie Radomia około 20 mniejszych zbiorników i niecek chłonnych. Ich przeznaczeniem będzie gromadzenie wód opadowych w pobliżu miejsc zagrożonych lokalnymi podtopieniami. W  ich lokalizacji dopomoże sporządzenie inwentaryzacji  przyrodniczej.

- Radom jest przed większością miast w Polsce, dzięki temu, że te rozwiązania, które dotyczą adaptacji do zmian klimatu i zachowania wód w strefach miejskich, będą tu już wdrażane, podczas gdy w innych miastach dopiero się nad tym zastanawiają – chwalił projekt ,,RadomKlima’  podczas radomskiej  konferencji przedstawiciel firmy FPP Enviro, mgr inż. Stefan Obłąkowski..

- Zmiany klimatu nasilają się coraz bardziej i będą postępowały. W związku z tym miasto jest takim miejscem, gdzie te zmiany będą jeszcze większe, dlatego musimy zaadaptować Radom do tych zmian – stwierdził prof. Maciej  Zalewski z Uniwersytetu Łódzkiego.

- w inwestycjach chodzi  między innymi o tworzenie  błękitno – zielnej infrastruktury czyli,  elementow zieleni, wykorzystującej wodę opadową do poprawy wyglądu wizualnego miasta, jego estetyki, a więc  także jakości życia mieszkańców. Woda deszczowa zamiast płynąć  przez miasto kanałami tzw. przeciwdeszczowymi, powodując  niekiedy podtopienia, będzie ożywiała roślinność – dowodziła dr Iwona Wagner z tegoż UŁ.

-  Jesteśmy z projektu RadomKlima  bardzo  zadowoleni, gdyż  jest on dobrą kontynuacją tego, co dzięki wsparciu funduszy unijnych  Wodociągi Miejskie w Radomiu realizują od 2004 roku. Przypomnę tylko, że     zrealizowane dotychczas projekty, dotyczące całokształtu gospodarki wodno-ściekowej przekraczają pół miliarda złotych.  Radom, jako jedyne miasto w Polsce i  Europie  środkowo – wschodniej został w 2015 roku  nagrodzony  w ogłoszonym przez Komisję Europejska  Konkursie LIFE. Po Warszawie jesteśmy drugim  miastem, gdzie ten program został zainaugurowany tak poważną, pożyteczną  konferencją -  powiedział Leszek Trzeciak, prezes Wodociągów Miejskich w Radomiu po zakończeniu debaty  w ,,Resursie Obywatelskiej” w Radomiu.

Mieczysław Kaca